Reisverhaal «Lanzarote noord»

terug naar Lanzarote | Spanje | 0 Reacties 25 Februari 2026 - Laatste Aanpassing 28 Februari 2026

3 jaar geleden, in 2023, bezochten we Lanzarote. Nu komen we hier terug, Lanzarote is het Canarisch eiland dat ons het meest bevalt. Er is natuur, er is cultuur (Cesar Manrique), er is, of beter was, vulkanisme, en het eiland heeft vele, niet steile wandelpaden.

Kaart Lanzarote

We zullen hier niet opnieuw de geschiedenis, de bevolking, de geologie, … uit leggen.
Maar foto’s van wat we zien, zonder teveel uitleg, en wat we bezoeken en van wandelingen, krijg je wel weer.

Door de natte maand januari is het eiland veel groener. Het zo kale eiland is nu veel levendiger.

We vliegen nu rechtstreeks met SN zonder overstap hier of daar. Wanneer we terug keren, zal er toch een tussenlanding zijn in Zürich.

Onze eerste overnachtingsplaats is hetzelfde appartement waar we 3 jaar geleden ook verbleven hebben

Het keukengedeelte waar we ontbijten

• Woensdag 25 februari beginnen we aan onze bezoeken.

De wind waait sterk de hele nacht, ook tijdens de voormiddag is het fris en winderig.
We wandelen vanaf het dorpje waar we verblijven, Punta Mujeres, min of meer via de kust, richting zuiden, naar Arrieta. Verder noordelijk en verder zuidelijk is er nog enkel een baan, weg van de oceaan.

de pijl duidt aan waar we vandaag wandelen

het wandelpad in het noorden van Punta Mujeres start (in ons geval) bij een ‘natuurlijk’ zwembad, door lavarotsen omzoomd in de oceaan

een verzamelaar van allerlei, waarmee de gevel van het huis versierd wordt

De rechtstreekse afstand is ongeveer 4 km, maar we volgen hier en daar, waar mogelijk, een wandelpad dichter bij het water.

zicht op Punta Mujeres, ook hier kan gezwommen worden (als men tenminste over de lavarotsen kan stappen)

Hier en daar zien we een watervogel of zwarte krabben, die bijna niet opvallen tegen de zwarte lava.

de Kleine Zilverreiger, bij het water, zoekend naar kleine visjes als voedsel

ook de Regenwulp is op zoek naar voedsel

een van de vele soorten rotskrabben

tussen Punta Mujeres en Arrieta is er hier en daar een kleine nederzetting, het wandelpad is vrij goed

af en toe wandelen we aan de rand van een weinig gebruikte rijweg

Casa Azul (Blauwe huis), ook wel Casa Juanita genoemd, is hier meer dan een eeuw geleden gebouwd ter vervanging van een ruïne. Een uitgeweken Lanzarote-koopman had een dochter Juana, die tuberculose had. De koopman dacht dat zijn dochter zou genezen door de goede zeelucht van Lanzarote. Hij liet hier dit huis bouwen, en keerde terug van Argentinië om hier te wonen, zodat Juanita door de jodiumrijke zeelucht zou kunnen genezen . Helaas stierf zijn dochter 5 jaar later in 1921 op de leeftijd van 17 jaar aan tuberculose

In Arrieta is er een Teleclub restaurant, we genieten er van een lekkere filets ‘corvina a la plancha’, een lokaal gevangen grote vis, baarsachtig.

zoals bij vele gerechten worden ook hier ‘papas arrugadas’ geserveerd. Dit zijn Canarische aardappeltjes, gekookt in de schil, in zeewater. Daarbij worden ze steeds van 3 sausjes voorzien, een witte, een groene en een rode, de ene al wat pittiger dan de andere.

Corvina, in het Nederlands ombervis, komt in het noordelijke deel van de Atlantische oceaan voor, maar ook in de Middellandse Zee en in de Rode Zee. De vis kan enkele meter lang worden en tot 55 kg wegen

Wat ons opvalt tijdens de wandeling, er worden veel meer woningen aan toeristen verhuurd en er we horen ook meer talen.

Arrieta is een mooi dorp, op vele plaatsen zijn er perkjes waar lokale, droogteminnende planten goed gedijen, zoals cactussen en Aloë vera, die momenteel in bloei staat

net zoals alle gebouwen is ook het kerkje in Arrieta wit geschilderd, een contrast met de zwarte lava

met daarnaast knalrode Hibiscusbloemen en felgroene bladeren…

Omdat het momenteel geen vakantie is zijn er vooral gepensioneerden en mensen met kleine kinderen. Op een zeldzaam ‘strand’ zitten wat jonge mensen, rustige bedoening.

Tijdens de latere namiddag wandelen we nog rond in ons dorpje, maar het wordt koud, de wolken komen terug. De weersvoorspelling voor morgen is ons bekend ‘regen’. We zien wel…..

• Donderdag 26 februari

Veel wind en vrij kil, dus dag voor een bezoek aan één van de Cesar Manrique creaties, Jameos del Agua.

Waar ongeveer 5000 jaar geleden de vulkaan Corona hevige uitbarstingen kende, waarbij de hete lava snel richting zee stroomde, zijn er tunnels in de lava ontstaan.

Bij de oceaan was één van de open tunnel een stortplaats voor allerlei afval. Manrique kon zijn vriend, de gouverneur van het eiland, overtuigen om van het gebied iets natuurlijk en mooi te maken. Dit werk was in 1977 voltooid.

Jameo is een woord afkomstig van de oude bewoners van het eiland. Het verwijst naar een gat in de bodem, ontstaan door het instorten van het dak van de tunnel. Op deze plek hebben er op 3 plaatsen instortingen plaats gevonden.

Nu zijn Jameos de los Aguas een toeristische trekpleister, we horen Spaans, veel Frans, Italiaans en wat Duits en Engels. Men kan online een ticket kopen, wij hebben echter tijd genoeg om een minder goede (weer)dag af te wachten.

Goed schoeisel is hier belangrijk, er zijn tientallen en tientallen treden, trap in een grot, trap uit een grot. De treden zijn bekleed met vulkaan gesteente. Echt niks voor mensen die sukkelachtig zijn of in een rolwagen zitten.

Mensen lopen in drommen achter elkaar, wij slaan even af om in de tunnel te kijken, hier komen we in de Jameo Chico, de kleine (open) grot.

de inkijk in de tunnel is verlicht, de toegang echter is afgesloten voor het publiek

Daarna dalen we verder af tot een andere tunnel waar zich op de bodem een meer bevindt met glashelder zeewater.

In dit meertje, tot 3m diep, leven kleine albinokrabben

Ook deze tunnel heeft een opening in het plafond

De Jameo Grande, een grote open grot, heeft Manrique getransformeerd tot een ruimte met planten en een zwembad (verboden in het water te gaan!) .

planten die in dit droge klimaat kunnen leven, in tuintjes die zeer mooi onderhouden worden

het ‘zwembad’

een toch wel speciale vetplant

heel opvallende bloemen aan deze boom

een speciaal gevormde uitwas aan een Euphorbia plant (wat in het Nederlands ook wel verkeerdelijk als cactus wordt bestempeld)

De derde open grot , Jameo de la Cazuela, bevindt zich achter het podium van het auditorium.

plafond met versiering van Marique

het auditorium, ontworpen in een dalend gedeelte van de tunnel. De natuurlijke helling ervan wordt gebruikt om de, in totaal, 550 bezoekers te laten plaats nemen. Voorbij het podium is de derde open grot

3 jaar geleden was de grote zaal bij de grotten en tunnels leeg. Nu heeft Europa er een museum gesponsord ‘Casa de los Volcanes’. Hiervoor moet een afzonderlijk ticket gekocht worden.

pas vorig jaar geopend

Het Huis van de vulkanen toont info over vulkanisme en meetapparatuur, Geeft info over het vervolg van de tunnel, bijna 2 km lang, onder het oceaanoppervlak (het diepste punt ligt op 65m diepte, met mooi beeldmateriaal en uitleg over kleine organismen die daar leven. Verder is er nog een gedeelte gewijd aan Manrique.

de onderzeese tunnel is op het uiteinde daar versteende lava gesloten, maar door poriën in de gestolde lava is de tunnel gevuld met zeewater.

In de tunnel leven verschillende vrij kleine soorten organismen, de meeste komen enkel hier voor, enkele anderen leven ook op nabijgelegen plaatsen op Lanzarote.

de foto’s van enkele soorten die hier leven, zijn gemaakt van een foto. Wij kunnen deze diertjes niet zien

in tegenstelling tot al de andere kleine organismen, die hooguit enkel mm lang zijn, is dit organisme tot 5 cm groot

nog een foto van een foto van het albino krabje

Manrique hield van spiegels. Hier in de spiegelzaal zien we elkaar op het plafond wandelen !

We eindigen ons bezoek in het Huis van de Vulkaan met een VR bril op waardoor we mee met de onderwaterspeleologen door het onderzeese gedeelte van de tunnel bewegen.

In totaal zijn we hier ongeveer 2 uur.

Bij ons vertrek nog even een foto van een creatie van Manrique, het symbool van de Jameos de Agua, het kleine albinokreefje, vele malen vergroot.

Op de achtergrond reeds de zwarte lucht .......

Na het middagmaal, terug in Arrieta in de Teleclub, en eventjes in de supermarkt, keren we met de auto terug. Net op tijd binnenshuis, want het begint te regenen en harder te waaien.

• Vrijdag 27 februari

Vandaag is de wind nog heviger, op de meteo zien we dat er ‘Calima’ is, hevige wind die Saharastof meebrengt. Wanneer het regent en nadien weer opdroogt ligt er op de auto stof, crèmekleurig.

Dus weer een Manrique-dag, vandaag staat de Fundacion César Manrique (Stichting C.M) op ons programma.

César Manrique (1910-1992) was de kunstenaar, schilder, beeldhouwer, landschapschilder en universele schepper die op Lanzarote, zijn geboorteland, de maximale uitdrukking van de vereniging van kunst, de hand van mens en natuur, ontwikkelde. (https://cactlanzarote.com/cesar-manrique/)

In 1966, tegelijkertijd met het begin van de lancering van Lanzarote in de toerisme-industrie promoot César Manrique in samenwerking met het Cabildo de Lanzarote, voorgezeten door José Ramírez, een reeks artistieke projecten promoot die gericht zijn op het benadrukken van het landschap en de natuurlijke schoonheid van het eiland, waarbij hij zijn ethische filosofie belichaamt door baanbrekende interventies voor die tijd die alleen een genie kon bedenken. (https://cactlanzarote.com/cesar-manrique/)

In een film tijdens ons bezoek zien we de strijdvaardigheid van Manrique om ‘zijn’ eiland en dat van de bewoners, te sparen van de bouw van lelijke reuzegrote betonblokken, die enkel dienen om de projectontwikkelaars in een zo kort mogelijke tijd, zo rijk mogelijk te maken. De lokale bevolking zou daarbij alles verliezen, en hun levenskwaliteit zou naar 0 herleid worden.
Gelukkig kwam hij hierin overeen met de regeringsvoorzitter van Lanzarote.

Het gebouw, waar nu de Fundacion zetelt, heeft Manrique ontworpen op een plaats te midden van de lava, waardeloze grond, maar voor hem dé plaats waar hij één kon zijn met de natuur, het landschap. 
Manrique heeft hier een hele tijd gewoond.

De lava hier en op het ganse noordelijk gedeelte van Lanzarote, is afkomstig van de laatste uitbarstingen van de Corona vulkaan, nog geen 300 jaar geleden

Midden op de rotonde dichtbij de Fundacion, met de toepasselijke naam César Manrique kruispunt, is een grote mobiel te zien, ontworpen door de kunstenaar

op de parking is er een ander windmobiel geplaatst, en door de stevige wind is er veel beweging in het kunstwerk

tussen de kassa en de ingang, een kleurrijke mobiel

Wind is een kenmerk van Lanzarote, dus ontwierp Manrique mobielen waarin de wind vrij spel heeft

César Manrique. De man stierf op de leeftijd van 73 jaar toen hij met zijn auto verongelukte hier op deze plaats

elke versiering is het gebouw is van zijn hand

het gebouw werd ontworpen zodat binnen en buiten één zijn, door grote ramen is er uitzicht op de gestolde en uitgeperste lava in het gebied

de lava vormt geen min of meer effen oppervlak, het terrein is zeer ruw, regelmatig zijn er ook holtes

Het terrein waarop Manrique dit huis ontwierp bevat 5 grotere ‘luchtbellen’, grotere openingen in de lava, die hij gebruikte als tuin, als zwembad, als openluchtkamer, …

in het gebouw zijn kunstwerken van Manrique te zien, films over hem, krantenartikels, …

dit werk heeft als titel ‘Afrika’

Manrique maakte ook gebruik van mooi hout voor trappen, relingen, zitbanken, en hier een deur, die voor zover we zien, geen toegang geeft tot een ruimte

vele tuintjes met lokale flora, meest vetplanten

een tuin in één van de ‘luchtbellen’, telkens met een opening naar de lucht

elke bubbeltuin heeft zo zijn kleur, hier is alles rood (naast het zwart van de lava en de witte verf op de bodem en geconstrueerde muren

een bijhorende zitbank en kussens

een andere bubbel met hanglampen boven een tafel

een andere bubbel met zwembad en oranje kleur

een andere bubbel in de gele kleur

met centraal een vijgenboom waar enkele kalebassen zijn opgehangen

we komen in een zaal waar werken van de kunstenaar en artikels over hem te zien zijn

de grilligheid van de lavastructuur wordt in de plastics weergegeven

er zijn ook enkele collages

de voorgrond met de cactussen is binnen voor een groot venster dat uitgeeft op de lava

eenmaal buiten de gebouwen komen we eerst in een kleine tuin …

 … die uitgeeft …

… op de grote tuin

en als laatste nog een kunstwerk voor we het domein verlaten

buiten het gebied staat de Middagbloem open, we zien er massa’s op een verwilderd terrein …

… en de cactus die de eetbare cactusvijgen levert

We rijden terug, bij de afslag naar Arrieta nog een mobiel

• Zaterdag 28 februari

Elke zaterdag vindt er tijdens de voormiddag een kunstmarkt plaats in Haria, het administratieve centrum van de gemeente die de totale oppervlakte van noord-Lanzarote omvat.

Haria is de gemeente in rode kleur

Er wordt in Haria ook carnaval gevierd, zeker al gisteren en vandaag. In het centrum mag er nergens geparkeerd worden zodat de optocht met carnavalwagens niet gehinderd wordt. We parkeren ons bij het Casa-Museo César Manrique.

Hier woonde en werkte de kunstenaar de laatste 4 jaar van zijn leven, hier werd hij veel minder gestoord door fans en bezoekers.

De woning en de gebouwen heeft hij zelf ontworpen op de plaats waar een ruïne stond. Toen hij in 1992 bij een verkeersongeval stierf was hij nog bezig om zijn woning in Haria te veranderen.

De FCM, César Manrique Stichting, werd in 1983 door hemzelf opgericht en is nog steeds in private handen. 21 jaar na zijn dood, in 2013 werd zijn woonhuis en atelier in Haria voor het publiek open gesteld.

de versiering van het toegangshek verwijst naar de vele palmen in de tuin van het huis

via 2 binnenplaatsen komt men bij de toegang tot het huis

op elke patio (binnenplein) is er zitgelegenheid

ook water is er steeds aanwezig, de grote bak is gemaakt uit lava

de kamers in het huis zijn allemaal groot tot zeer groot, schilderijen zijn deels van Manrique zelf

een zithoek in de ontvangsthall

de slaapkamer van César Manrique, zoals elke ruimte volledig harmonisch met de lokale stijlen en materialen en met werken uit Afrika, ingericht

boven zijn bed een groot, vrij donker werk van hemzelf

de aangrenzende badkamer (of eerder badzaal) is in een grote soort veranda gebouwd, contact met de buitenwereld (maar wel wat verder omgeven door de hoge muur uit vulkaangesteente

niet alleen het grote ronde bad, maar ook het andere badkamerporselein is door Manrique ontworpen

Daarna komen we in een grote salon terecht

de keramiek potjes en vaasjes zijn van de hand van lokale handwerklieden

in deze badkamer maakt Manrique weer gebruik van spiegels overal

een werk met 2 vrouwen

in een hoek van het salon hangen enkele  typische, grote lampen

en in het eetkamergedeelte een andere lichtcreatie

deze kleurrijke werken zijn ook van de hand van Manrique

Miro was ook een tijdgenoot en vriend van Manrique, misschien is er hier de kleurrijke invloed van Miro’s werken …

Aangrenzend is de keuken, met houten meubels

in het huis hangen enkele werken van Picasso, een tijdgenoot en vriend van Manrique.

De salon heeft een volledige gevel bestaande uit ramen, op het noorden

hier is het zwembad aangelegd. Toen Manrique verongelukte had hij nog plannen om hier te veranderen

ook hier lokale planten in de tuin

We wandelen door de tuin, heuvels uit fijne lavasteentjes met palmbomen, naar het atelier

het atelier is enkele tiental meter lang en nog gelaten zoals het moment waarop Manrique verongelukte

Manrique had zin voor orde …

geen waterverf, geen olieverf, maar kleine en grote commerciële verfpotten..

verschillende tafels met materialen

De schilderijen werden gemaakt vanop de grond, de vloer in het laatste gedeelte van het atelier draagt er de sporen van

De werken die Manrique tijdens de laatste periode maakte, werden geschilderd met een grote, grove verfborstel, en er werden korrels (misschien zand) gestrooid over de nog natte verf. We zien dit in een filmpje

één van zijn laatste onvoltooide werken heeft men op schildersezels geplaatst

alsof Manrique hier nog aanwezig is

we zien hier werken op doek, wel op houten panelen

Dichtbij de woning van Manrique werkt de laatste mandenvlechter van Lanzarote, Don Eulogio Conception Perdomo, een krasse 90-ger die nog steeds in zijn garage manden vlecht.

poort open, bord plaatsen en werken wanneer er bezoekers langs komen. In de garage zijn er meerdere kaders met krantenartikelen over de man te lezen

het materiaal voor het vlechten is afkomstig van de bladeren van de palmboom, in en rond Haria staan er duizenden

het gedroogde, houtig gedeelte van de bladeren wordt fijner gesneden, gespleten en effen gemaakt met een scherp mes

Naar het centrum van Haria is het ongeveer 900m stappen.

We komen langs grote braakliggende terreinen die nu volledig begroeid zijn en naast het groen met heel wat kleurrijke bloemen bedekt zijn

op de achtergrond enkele van de zeer vele …

 … dadelpalmen

Op de kunstmarkt mogen enkel lokale kunstenaars en handelaars kraampjes hebben en verkopen.

lokale mojo’s (sausen) en confituren

Wat later trekt een lokale fanfare, getooid in carnavalskledij, dansend over de markt.

Wat verder heeft de gemeente een gebouw voorzien waar in elke kamer een lokale kunstenaar kan werken. Voor het gebouw is een bronzen beeld geplaatst en de mandenvlechter, een mooie afsluiter van Haria